Of je nu sport, fashion, portretten, vogels of landschappen fotografeert, de Sony A1 kan het allemaal aan.

Dankzij de ongelooflijk snelle autofocus is het bijna onmogelijk om een onscherpe foto te maken. De A1 bijt zich letterlijk vast op het onderwerp. Standaard staat oogdetectie ingeschakeld, en bijna altijd weet de Sony A1 een oog te vinden. Alleen bij specifieke situaties, zoals wanneer ik bijvooreeld de zanger Gary Numan fotografeer vanuit een lage hoek, lukt het soms niet om het oog automatisch te detecteren. In zulke gevallen gebruik ik een aangepaste knop die een vastgelegd focuspunt volgt, en dat werkt perfect.

De mogelijkheid om te kunnen fotografen met een elektronische sluiter zonder een geluid van de mechanische sluiter (of zelfs de spiegel van een DSLR) is helemaal geen gadget maar enorm nuttig wanneer er geen geluid mag gemaakt worden zoals bijvoorbeeld bij een toneelvoorstelling.

FLITSSYNCHRONISATIE OP 1/400!

De Sony A1 mag dan misschien overkill lijken voor portret- en fashionfotografie, maar deze camera biedt iets unieks dat andere modellen niet hebben: een maximale flitssynchronisatiesnelheid van 1/400 seconde met de mechanische sluiter. Dit lijkt misschien een klein detail, maar het is cruciaal voor het werken met flitsers, zowel on-camera als off-camera. Een camera met een ‘global shutter’-sensor, zoals de Sony A9III, die de hele sensor in één keer uitleest, zou voor flitsfotografie zelfs een nog betere optie zijn. De A9III heeft echter slechts 24 megapixels, minder dan de helft van de resolutie van de A1.

In de studio gebruik ik de Sony A1 vrijwel altijd met de elektronische sluiter. Bij flitsfotografie is de synchronisatiesnelheid hiermee beperkt tot 1/200 seconde, maar dat is ruim voldoende. Stel de instellingen in op f/9, 1/200 en ISO 100, zorg dat de studio donker genoeg is (een beetje licht kan geen kwaad), en de flitsduur bepaalt de bevriezing van beweging in plaats van de sluitersnelheid. Omdat de mechanische sluiter hierbij niet gebruikt wordt, slijt deze ook minder snel, zelfs al is hij ontworpen voor 500.000 clicks!

Bij het gebruik van High-Speed Sync (HSS) adviseert Sony om de mechanische sluiter in te schakelen om banding te voorkomen. Hoewel ik met de elektronische sluiter bij 1/1600 seconde geen banding ervaar, worden bij 1/4000 seconde duidelijk strepen zichtbaar.

De 'layered' sensor van de A1, met een zeer snelle uitleessnelheid, minimaliseert het rolling shutter-effect aanzienlijk. Dit is bijvoorbeeld ideaal bij het fotograferen van een golfer; de golfstick blijft relatief recht. Daarnaast is deze sensor bijzonder waardevol voor videografie, vooral bij het pannen van de camera.

Een mechanische sluitersnelheid van 1/8000 is erg kort en in combinatie met ISO50, f/9 maakte ik deze foto van de zonsverduistering op 25/10/2022. Elektronisch kan je zelfs tot 1/32000!

BUITENFOTOGRAFIE

Als je buiten fotografeert in fel zonlicht en flitslicht wilt gebruiken, heb je twee opties: je kunt High-Speed Sync (HSS) inschakelen (met verlies aan flitskracht) of je kunt een ND-filter gebruiken om een deel van het zonlicht te blokkeren. In de praktijk gebruik ik bijna altijd flitslicht en flits ik tegen de zon in, waarbij een sluitersnelheid van 1/200 seconde meestal voldoende is, zolang het model niet te veel beweegt. Dit is toevallig ook de elektronische flitssynchronisatiesnelheid van de Sony A1.

In combinatie met een ND-filter kun je met de Sony A1 fotograferen op een kleinere diafragmawaarde (bijvoorbeeld f/2.8) bij 1/400 seconde en ISO 50, of bij 1/200 seconde en ISO 100.

Laten we dit verduidelijken met een voorbeeld:

Stel je voor, het is midden op de dag, de lucht is blauw en de zon schijnt fel, maar af en toe bedekt een dikke wolk de zon. Je wilt flitsen bij helder weer en gebruikt een ND8-filter met de volgende instellingen: f/4.0, 1/400 seconde en ISO 50. Zodra de zon achter een wolk verdwijnt, kun je eenvoudig de instellingen aanpassen naar f/4.0, 1/200 seconde (1 stop minder licht) en ISO 100 (nog 1 stop minder licht). Op deze manier kun je gemakkelijk spelen met 2 stops aan licht, of zelfs 3 stops als je naar ISO 200 gaat.

Wanneer het model gaat bewegen dan bestaat de kans erin dat er bewegingsonscherpte optreedt op 1/200. Flitsen op 1/400 (binnen de flitssynchronisatiesnelheid) is dus een niet te onderschatten voordeel!

Ook hoef je de zender niet meer af te zetten voor een correcte live preview zoals op de A7R3.

Dit voorbeeld toont de flexibiliteit van de Sony A1 in combinatie met ND-filters en flitslicht bij fel zonlicht, waardoor je zelfs onder uitdagende omstandigheden optimale belichting kunt bereiken.

Camera instellingen:

Sony A1

Sony GM2 70-200 (op 89mm)

Diafragma: F/2.8

Sluitersnelheid: 1/250

ISO: 50

ND filter (vermoedelijk een ND8 filter of ND16)

Flash: AD600 Pro met SMALLRIG Parabolische Softbox (LA-D65)

TETHERING & AANSLUITINGEN

Portret- en fashionfotografen maken vaak gebruik van tethering, wat letterlijk "vastbinden" betekent. Hierbij verbind je je camera via een USB-kabel (of draadloos) met een computer, laptop, tablet of smartphone. De gemaakte foto's worden direct naar je apparaat overgezet, zodat je ze op een groot scherm kunt beoordelen. Voor professionele fotografen die werken met software zoals “Capture One Pro” biedt tethering een extra voordeel: je kunt de map delen zodat opdrachtgevers, waar ter wereld ze ook zijn, tijdens de shoot live de foto's kunnen bekijken en zelfs beoordelen door sterren of kleuren toe te kennen.

En op dit vlak blinkt de Sony A1 echt uit! De camera is niet alleen uitgerust met een supersnelle USB-C-aansluiting, maar heeft ook een LAN-aansluiting waarmee je foto's kunt overbrengen. Waar ik bij de Sony A7R2 en A7R3 altijd via USB werkte, gebruik ik op de A1 een LAN-kabel. Het grote voordeel van een netwerkkabel is dat je probleemloos een kabel van 10 meter kunt gebruiken, die stevig vastklikt in de LAN-poort van de camera. Bovendien is de overdrachtssnelheid uitstekend; een RAW-foto wordt in minder dan een seconde naar je computer overgezet!

Zelf werk ik meestal met Capture One Pro, maar voor workshops of demonstraties gebruik ik vaak de gratis Sony Imaging Edge Desktop software. Met deze software stuur ik de foto's draadloos naar een laptop als sterk gecomprimeerde JPG-bestanden van 12 megapixels (ter vergelijking: een 4K-scherm heeft 8,2 megapixels). De RAW-foto's worden tegelijkertijd op de SD-kaartjes in de camera opgeslagen. Bij elke gemaakte foto verschijnt de afbeelding direct in de gratis software "Irfanview" op het scherm.

Ik stuur mijn foto's soms naar een Samsung S6-tablet, wat perfect werkt. Met een USB-C naar HDMI-kabel kan ik de foto's zelfs op een 65 inch TV weergeven, maar draadloos werkt ook, zolang de TV en tablet zich binnen hetzelfde netwerk bevinden.

Sinds de firmware-update naar versie 2.x is Sony overgestapt van de Imaging Edge-app naar de "Creator’s App" voor Android en iPhone. Toch geef ik persoonlijk de voorkeur aan de app "Monitor+," die naar mijn mening beter presteert. Deze app biedt niet alleen meer functies, maar blijft ook foto's overdragen als je de app minimaliseert. Het is onbegrijpelijk dat Sony's eigen app dit niet aankan in combinatie met de Sony A1, terwijl een derde partij-app dit wel mogelijk maakt! Zodra je op “play” drukt op de Sony A1, wordt het beeld van de camera ook direct in de Monitor+ app weergegeven!

Een andere optie, die ik ooit heb getest, is het overdragen van foto's via FTP naar een FTP-server. Dit werkt feilloos en volledig op de achtergrond. Het enige wat je nodig hebt, is een netwerkverbinding. Als er geen internet beschikbaar is, kun je een 4G/5G draadloze router gebruiken.

Met deze instellingen zijn de bestanden klein van formaat, maar bieden ze nog steeds voldoende beeldkwaliteit. Je kunt ook kiezen voor 21 of 50 megapixels.

Op locatie gebruik ik een Benq 27 inch 4K monitor op een in de hoogte verstelbaar statief. Achter het scherm is op de VESA mount een mini PC voorzien van Windows 11 en Capture One Pro.

Op de volgende foto transfereren we de RAW foto’s gebruikmakend van een LAN kabel (zie witte netwerkkabel naar mijn Sony A1).

Voor deze workshop was de Samsung S6 TAB verbonden met een 65 inch TV.

MENUSTRUCTUUR

"Sony heeft de slechtste menustructuur en is ongebruiksvriendelijk," hoor je vaak van fotografen die bijvoorbeeld met Canon of Nikon werken. Persoonlijk ben ik het daar echter niet mee eens! Sony biedt namelijk de mogelijkheid om functies toe te wijzen aan custom knoppen (zoals C1, C2, enzovoort) en om een eigen menustructuur te maken met je meest gebruikte functies. Bovendien kun je het fn-menu volledig naar je eigen voorkeuren aanpassen, waarbij je verschillende instellingen kunt gebruiken voor foto’s en video’s.

Het komt er gewoon op aan dat je dit eenmalig instelt! Maak vooral ook een backup. Tijdens workshops merk ik vaak dat fotografen de standaardmenu's gebruiken zoals ze uit de fabriek komen, en juist die standaardindeling vind ik persoonlijk niet praktisch. Door de instellingen aan te passen, kun je de gebruikservaring veel intuïtiever en efficiënter maken. Vrijwel elke functie kan je op de Sony A1 camera ergens aan toekennen.

Zo heb ik onder “Mijn Menu1” de instellingen voor tethering staan.

Ik ga niet gedetailleerd elke instelling beschrijven maar hier zie je alvast mijn fn instellingen.

SCHERPSTELLEN

Zo heb ik de AF-On button zo ingesteld dat het focus punt in het midden ligt en zich vastbijt op dat punt wanneer de camera niet scherp stelt op de plaats die ik in gedachten had.

(zie groen vakje en niet het rode)

Een budgetlens waar ik uitermate tevreden van ben is de Sony 85mm f/1.8 (dus voor de kenners niet de GM versie). Ondanks dat deze lens eerder op de markt gebracht is voor normaal gebruik is deze ook perfect bruikbaar voor professioneel werk. Door de scherpte van deze lens zijn grote afdrukken mogelijk.

De enige lens die ik nog wens is een opvolger van de Sony G 24-105mm f/4. Het is al een uitstekende lens, maar als ze erin zouden slagen om dezelfde beeldkwaliteit te leveren bij een diafragma van f/2.0 - f/2.8, dan zou dit de perfecte allround lens zijn.

Een handige functie van de Sony A1 is dat je deze kunt instellen op "cropped sensor" mode. In deze modus wordt slechts een deel van de beeldsensor gebruikt, waardoor je het effectieve bereik van je lens kunt vermenigvuldigen met 1,5. Dat betekent dat de 105mm op het langste eind verandert in 157,5mm, terwijl je nog steeds 22,26 megapixels overhoudt (51,1 MP gedeeld door 1,5 en nogmaals door 1,5).

Deze flexibiliteit maakt het mogelijk om met één lens een breed scala aan brandpuntsafstanden te dekken, wat vooral handig is in situaties waar je snel wilt schakelen tussen groothoek en tele zonder van lens te hoeven wisselen.

De Sony 24-105 f/4 blijft een voortreffelijke lens.

De Sony 24-105 f/4 is een uitstekende lens.

ZEBRA’S

In het analoge tijdperk maakten videografen gebruik van zebra's, een hulpmiddel dat schuine strepen weergeeft wanneer een deel van het beeld overbelicht is, zodat je je camera-instellingen kunt aanpassen. Sony is een van de weinige merken die deze functie ook beschikbaar maakt voor fotografie, en dat kan ontzettend handig zijn!

Wanneer je fotografeert in RAW-formaat, biedt de uitstekende beeldsensor van de Sony A1 je tot 15 stops aan dynamisch bereik, wat behoorlijk veel is (hoewel dit in de praktijk iets minder kan zijn). Stel dat je de zebra's instelt op 109+ (de ondergrens voor overbelichting) en je ziet zebra's verschijnen, dan weet je dat deze delen van de foto waarschijnlijk overbelicht zijn en niet kunnen worden hersteld. Je kunt de zebra's ook instellen op bijvoorbeeld 60, zodat je meteen ziet wanneer hooglichten, zoals op het voorhoofd, nog binnen het toelaatbare bereik vallen. Als echter het hele gezicht bedekt is met zebra-strepen, weet je dat de huid overbelicht is.

Deze functie biedt je een snelle en visuele manier om te zien of je belichting correct is, waardoor je onnodige nabewerking kunt voorkomen en meer controle hebt over je opnames.

Spijtig genoeg kan ik geen screenshot maken van de zebra’s op de A1 want zebra’s worden niet via HDMI overgedragen.

Je kan Zebra’s echter wel instellen in de “Monitor+” app en ik maakte hiervan een schermafbeelding. Zo heb je een idee wat weergegeven wordt.

Bouwkwaliteit en grootte

Ik ben geen fan van zware, grote camera's met een geïntegreerde grip. Voor mij moet een camera "net groot" genoeg zijn en bij voorkeur niet te zwaar, zodat ik hem overal mee naartoe kan nemen, zelfs op vakantie, zonder dat het oncomfortabel wordt. Niemand draagt graag een zware rugzak met zich mee.

De grootte van de Sony A1 is "bijna" perfect. Ik heb zelf handen van gemiddelde grootte, en voor mij had de grip iets dieper mogen zijn. Persoonlijk zou ik het ook prettig vinden als de camera iets hoger zou zijn, maar dat is puur een kwestie van persoonlijke voorkeur. Soms bevestig ik een Smallrig L-bracket 3660 L-houder, waarbij ik het linkse gedeelte weglaat als ik uit de hand fotografeer. Dit doe ik vooral als ik geen statief gebruik. Wanneer ik wel een statief gebruik, bevestig ik meestal een Smallrig 4244 rotatable collar.

Hier zijn enkele foto's van de 3660 L-bracket. Foto’s © Smallrig.

En de 4244 (die ook voor overige Sony alpha camera’s geschikt is)

Optioneel kan je ook een batterijgrip bevestigen van Sony zelf. Het merk Meike fabriceert er ook en die zijn prijs/kwaliteit voortreffelijk.

Beeldkwaliteit

50 megapixels is al behoorlijk indrukwekkend voor een full-frame camera. Toen ik eind 2014 voor het eerst een onderbelichte foto maakte met de Sony A7II, was ik verbaasd over hoe goed de foto nog gered kon worden! Het blijft echter belangrijk om altijd met het doel te fotograferen om de best mogelijke belichting te bereiken, in plaats van te denken: "Dat fix ik later wel in de nabewerking."

Bijna tien jaar later, op 18 augustus 2024, zijn de beeldsensoren van Sony geëvolueerd, met onder andere de introductie van "layered sensors," maar het dynamisch bereik is sindsdien niet drastisch verbeterd. Dat hoeft ook niet, want het dynamisch bereik was al uitzonderlijk goed. Wat wel opvalt, is de uitstekende ruisverhouding bij hoge ISO-waarden, zelfs met een 50 megapixel sensor, en dat is zeker het vermelden waard.

Persoonlijk vind ik 50 MP perfect. De A7R4 en A7R5 hebben een 61 MP sensor, maar deze sensoren vertonen merkbaar meer ruis bij hogere ISO-waarden. Op verschillende sociale platforms wordt vaak gediscussieerd over de ISO/ruisverhouding. Het is volkomen normaal dat een 50 MP sensor iets meer ruis heeft dan een 24 MP sensor. Geen groot probleem. Verklein een 50 MP afbeelding maar eens naar 24 MP, en je zult zien dat het verschil minimaal is.

Een goed voorbeeld hiervan is een foto die 2,5 stops onderbelicht was bij ISO 2500. Het enige licht in de scène was afkomstig van een kleine lamp. Ik heb de foto later met 2,5 stops opgehelderd. Als ik dit in de camera had gedaan, zou dit een ISO-waarde van 16000 hebben betekend! En toch is de foto nog steeds bruikbaar. Natuurlijk is de beeldkwaliteit niet optimaal, maar in dit geval was het vastleggen van het moment belangrijker dan de technische perfectie.

Bij een camera met 50 megapixels horen goede lenzen, en dat kan soms een nadeel zijn, maar gelukkig niet bij Sony. Sony staat namelijk toe dat fabrikanten zoals Tamron, Sigma, Samyang, lenzen met autofocus produceren. Deze lenzen zijn over het algemeen betaalbaarder en er zijn modellen beschikbaar die de hoge resolutie van 50 megapixels moeiteloos aankunnen. Het enige wat Sony momenteel niet toestaat voor third-party fabrikanten is de ondersteuning voor 30 beelden per seconde, maar eerlijk gezegd gebruik ik die functie bijna nooit.

Hier is een artikel over mijn favoriete lenzen voor de Sony A1. Alleen de Samyang 35-150mm is niet scherp op het uiterste bereik, maar voor reportagewerk is deze lens meer dan voldoende. Op een 24 megapixel camera zal het beeld zelfs perfect zijn.

Toen Sony de A7 lanceerde, was het aanbod aan lenzen beperkt, maar inmiddels is het assortiment enorm uitgebreid en zijn de lenzen van Sony zelf van uitstekende kwaliteit. De 90mm macro lens uit 2015 is bijvoorbeeld nog steeds een van mijn favorieten vanwege de ongelooflijke scherpte.

De Sony GM 135mm f/1.8 is net als de 50mm GM f/1.2 een echt juweeltje, hoewel de 135mm vooral geschikt is voor buitengebruik, waar je voldoende ruimte hebt.

Met de 135mm heb ik een foto gemaakt (op f/1.8!), en als je naar de gedetailleerde opname van het oog kijkt, zie je zelfs drie personen staan (waaronder ikzelf als fotograaf) en de appartementen op de achtergrond. Indrukwekkend, toch?

FILMEN MET DE SONY A1

Hoewel ik de Sony A1 voornamelijk als digitale fotocamera gebruik, is het eigenlijk ook een uitstekende videocamera. De 8K-resolutie is indrukwekkend, al heb je wel een krachtige computer nodig om deze videobestanden te kunnen bewerken.

Wat ik persoonlijk een enorme aanwinst vind, is de toevoeging van het S-Cinetone beeldprofiel (PP11). Dit profiel levert al prachtige beelden zonder dat er veel color grading nodig is. Als je een voorbeeld wilt zien van de 4K-kwaliteit, kun je kijken naar de rubriek "Uitgelicht" waarin we fotografen, MUAH’s en modellen interviewen met dit profiel.

Voor degenen die graag meer willen doen met color grading, zijn er altijd de SLOG2- en SLOG3-profielen beschikbaar. En als je RAW-video wilt opnemen, kun je een externe recorder gebruiken, zoals de Atomos Ninja. Zo biedt de A1 veelzijdige opties voor zowel fotografie als videografie.

ZIJN ER DAN GEEN NADELEN?

Ondanks dat de Sony A1 bijna de perfecte camera is, zijn er toch enkele nadelen. Ten eerste merk ik dat de A1 aanzienlijk meer batterij verbruikt met de nieuwste firmwareversies. Het lijkt misschien een kleinigheid, maar ik heb gemerkt dat ik vaker van batterij moet wisselen dan twee jaar geleden.

Daarnaast heb ik een paar keer meegemaakt dat de camera niet wilde scherpstellen, zelfs met de meest recente firmware (2.02). Het probleem verdwijnt zodra ik de batterij even verwijder, maar dit soort problemen zou echt niet mogen voorkomen bij een vlaggenschipmodel. Na bijna drie jaar intensief gebruik moet ik eerlijk zijn. Ik word niet betaald voor dit artikel, maar zelfs als dat wel het geval was, ben ik van mening dat eerlijkheid essentieel blijft. Het is uiteindelijk in het voordeel van de fabrikant om door te blijven evolueren en te verbeteren.

Een ander punt van kritiek is dat het scherm van de A1 niet verticaal kan kantelen. Dit is iets wat ik vervelend vind, vooral omdat ik regelmatig portretten maak vanuit een lage hoek dicht bij de grond. Een scherm dat in alle richtingen kan kantelen, zou in zulke situaties een grote hulp zijn. Ik maak dan soms gebruik van mijn smartphone.

Het LCD-scherm van de Sony A1 is niet bepaald "state of the art". Het mag wat mij betreft groter, helderder en met meer pixels zijn. Hoewel het niet per se een volledig uitklapbaar scherm hoeft te zijn, is verticale kanteling wel echt een "must". Dit zou het werken in lastige hoeken, zoals bij lage opnames, een stuk makkelijker maken.

Een ander punt van verbetering is de Creator’s App. De app moet gewoon beter functioneren, en vooral: de foto’s moeten blijven overzetten wanneer de app wordt geminimaliseerd. Nu wordt de verbinding zelfs verbroken en moet deze opnieuw tot stand worden gebracht, wat behoorlijk frustrerend is.

Verder heb ik weinig nadelen ervaren, waardoor de A1 voor mij bijna "de perfecte camera" is.

Conclusie

Na bijna drie jaar fotograferen met de Sony A1 ben ik nog steeds overtuigd dat Sony een baanbrekende camera op de markt heeft gebracht en nog steeds is. Alles aan deze camera is buitengewoon goed, van het scherpstellen en de beeldkwaliteit tot de bediening, bouwkwaliteit en filmfunctionaliteit. De A1 biedt ongeëvenaarde mogelijkheden voor zowel fotografie als videografie.

Hoewel er enkele verbeterpunten zijn, zoals eerder genoemd, zou een echte revolutie pas plaatsvinden als een toekomstige versie, wellicht de A1 III, een globale beeldsensor krijgt (de A1 II is waarschijnlijk nog te vroeg). Dat zou een gamechanger zijn, en het zou de vraag oproepen of je ooit nog een andere camera nodig zou hebben. Hoewel AI-functionaliteiten waarschijnlijk in een nieuw model geïntegreerd zullen zijn, vind ik de huidige scherpstelsnelheid van de A1 al perfect.

Het is een dure investering, maar ik heb er nog geen moment spijt van gehad. Tenzij de A1 een global sensor krijgt, zie ik niet direct een reden om te upgraden. Het scherm heeft zijn tekortkomingen, maar dat is iets waar ik mee kan leven. De A1 blijft een beest van een camera en loopt nog steeds ver voor op zijn tijd.