"Een gefotoshopte foto is niet echt. Het is nep. Ik maak foto's die onbewerkt zijn! Dat is echte fotografie!"

Er zijn fotografen die deze mening delen en absoluut tegen het bewerken van foto’s zijn, en daarom in JPG-formaat fotograferen en de foto’s onbewerkt publiceren. Op zich is hier niets mis mee, maar het is fout om te denken dat deze foto’s "niet" bewerkt zijn. Zodra je een foto in JPG-formaat maakt, vindt er intern in de digitale camera al een digitale bewerking plaats. Het licht valt op de beeldsensor, wordt eventueel analoog versterkt en vervolgens gedigitaliseerd. Tijdens deze digitalisatie worden algoritmes toegepast die het beeld aanpassen. Het groene gras en de blauwe lucht krijgen bijvoorbeeld meer kleur, en er wordt contrast en scherpte toegevoegd.

Tot daar de stelling van onbewerkte foto’s…. Elke foto ondergaat een bewerking!

Wanneer je een foto maakt van een contrastrijke scène in JPG-formaat, biedt Sony de optie om de "Dynamic Range Optimizer" (DRO) in te schakelen. Hierbij kun je kiezen voor de automatische stand of voor niveaus van 1 tot 5. Deze functie optimaliseert de helderheid door bijvoorbeeld donkere schaduwen op te lichten, zodat de algemene belichting meer in balans is. Dit voorkomt dat schaduwpartijen te donker worden en helpt je om direct in de camera de gewenste uitstraling van je foto te bepalen.

Bij Fuji kun je daarentegen kiezen uit verschillende filmsimulaties om je foto een specifieke stijl te geven, zoals een vintage uitstraling. Fuji, met zijn rijke filmgeschiedenis, heeft filmsimulaties ontwikkeld die de look en feel van klassieke filmtypen nabootsen. Denk aan simulaties zoals "Velvia" voor levendige kleuren, "Provia" voor een neutrale weergave, en "Acros" voor prachtige zwart-witfoto's.

Deze functies helpen je om al in de camera een bepaalde "look" aan je foto's te geven.

Ja, maar ik fotografeer in RAW!

Zelfs dan is je foto enigszins bewerkt. Zodra je een foto importeert in software zoals Lightroom, Capture One Pro, of On1 PhotoRAW, zal de software automatisch bepaalde bewerkingen op de foto toepassen. Soms wordt er eenvoudigweg een kleurenprofiel op losgelaten met lenscorrecties of in Capture One Pro zal het cameraprofiel voor jou type camera de RAW foto optimaliseren geven zodat het lijkt of de foto reeds bewerkt is.

Je kan echter je RAW bestand zonder enige bewerking weergeven door een neutraal profiel te kiezen met een lineaire curve. (In Capture One Pro)

Linkse foto is de “echte” raw foto zonder enig camera profiel terwijl op de rechtse foto een cameraprofiel is toegepast (zonder enige bewerking!). De foto lijkt al bewerkt.

In Lightroom (of Camera RAW in Bridge/Photoshop) wordt op het RAW-bestand standaard het "Adobe Standard" profiel toegepast, maar je kunt ook een ander profiel kiezen. Wil je een nauwkeuriger profiel, dan moet je een eigen profiel aanmaken door een Xrite color checker te fotograferen. Via de Xrite-plugin wordt vervolgens een correct kleurenprofiel aangemaakt.

In Capture One Pro kun je de belichting van je RAW-foto nauwkeurig beoordelen. De grafiek, die iets anders is dan het standaard histogram, laat duidelijk zien dat delen van de foto sterk onderbelicht zijn. Dit is echter perfect passend voor deze opname, omdat de fotograaf bewust heeft gekozen voor een silhouetfoto.

Als je ervoor kiest om de schaduwen op te lichten in een te sterk onderbelichte foto, leidt dit vaak tot slechte kleuren, verhoogde kleur- en helderheidsruis, en een onscherper beeld. Dit komt doordat het analoge (zwakke) signaal heel fel versterkt moet worden.

Hoe raar het mag klinken, maar als je in RAW fotografeert kan je beter iets overbelichten als onderbelichten van zodra je camera niet het dynamisch bereik heeft om alles in één foto te kunnen vastleggen.

Maar laat ons even teruggaan in de tijd van de analoge zwart/wit fotografie en het ontwikkelen en afmaken van foto’s in de donkere kamer. Deze youtube video geeft je een inzicht hoe er toen tegengehouden en doorgedrukt werd. Het bewerken (zoals storende elementen verwijderen op het negatief worden in deze video niet behandeld).

Op zich is er dus nog niet veel veranderd. De basisbewerking van toen is nog steeds de basisbewerking van nu. Delen van de foto donkerder of lichter maken. (dodge & burn, tegenhouden en doordrukken)

Een fotograaf die voor de krant werkte, zei ooit: "Wij mogen onze foto’s niet fotoshoppen!" (terwijl hij ze later wel bewerkte in Lightroom).

Omdat Photoshop zoveel mogelijkheden biedt, wordt de naam vaak geassocieerd met "onechte foto’s." Tegenwoordig kan je echter ook in Lightroom gemakkelijk elementen uit een foto verwijderen met behulp van AI!

Laten we dit duidelijk stellen: er is geen verschil tussen Photoshop en Lightroom zolang je dezelfde bewerkingen uitvoert, zoals het aanpassen van helderheid, contrast en scherpte.

Hoeveel een foto wordt bewerkt, hangt af van het doel waarvoor deze bedoeld is. Voor reclamecampagnes is het volkomen normaal om elementen uit verschillende foto's samen te voegen tot één geheel. Sommige fotografen kiezen ervoor om hun foto's op een zeer artistieke manier te bewerken. Er is dus geen vaste regel over of het bewerken van foto's goed of fout is, behalve wanneer de bewerking de foto daadwerkelijk verslechtert—een veelvoorkomende valkuil voor beginnende fotografen en beeldbewerkers.

De vraag die je jezelf als fotograaf altijd moet stellen is: Wat is er goed aan de foto en wat kan beter?

Zijn er bijvoorbeeld storende elementen? Is de lucht misschien te helder? Hoe zit het met de kleuren? Is de compositie in balans, of moet ik bijsnijden?

De kunst ligt in het selectief bewerken van je foto. Pas bijvoorbeeld niet zomaar de "hooglichten" aan over de hele afbeelding met de schuifregelaar. Ook kant-en-klare templates leveren zelden het gewenste resultaat op en maken je werk zeker niet uniek (al kunnen deze templates wel een meerwaarde bieden in sommige gevallen).

Kijken we even naar deze 2 foto’s. Links is het RAW beeld en rechts de afgewerkte foto. Op zich zijn beide foto’s goed maar er is gekozen om de afgewerkte foto meer glamourgehalte te geven. De voorkeur voor foto A of B ligt volledig bij de kijker.

Ook hier is dus er geen sprake of het juist of fout is om de foto te bewerken. Ons model, Parnian heeft een heel goede huid en er is gebruik gemaakt van extra zacht licht.

Moest deze foto in JPG zijn genomen dan zou deze er anders (en beter) uitzien als onze RAW foto.

Maar wat als de Belgische vlag vol kreuken is? Is het dan fout om deze in nabewerking glad te strijken? Nee, het toont niet echt professioneel als de foto met ongestreken vlag zou gepubliceerd worden.

Het is volkomen acceptabel om tijdelijke imperfecties, zoals puistjes of veranderde huidskleur door plotselinge temperatuurverschillen, te corrigeren. Deze aanpassingen zorgen ervoor dat het onderwerp zich van zijn beste kant laat zien. Bijvoorbeeld, een bedrijfsleider zal waarschijnlijk niet blij zijn met een foto waarop hij te zien is met rode oren. In het voorbeeld hieronder is de kleur van de hand in balans gebracht met de rest van de huidskleuren, zodat de foto een harmonieus en professioneel uiterlijk behoudt.

Van zodra je een foto correct belicht hoef je weinig na te bewerken. Meestal volstaat helderheid/contrast, kleurintensiteit (wat automatisch verhoogd wordt van zodra je contrast toevoegt) en scherpte. Op deze foto werd bijvoorbeeld het zand donkerder gemaakt zodat het een harmonieus geheel vormt met de rotsen.

Je kan ook een foto verkrachten door te overdrijven. Beeldbewerking is een vak op zich en het is een absolute vereiste om te werken op een gekalibreerd scherm. Anders weet je niet of je kleuren (maar ook helderheid en contrast) correct zijn.

Deze foto van de “London Eye” is ook bewerkt. Er werd echter niet gekozen om het verticale perspectief te corrigeren omdat er anders te veel dient weggesneden te worden. De gebouwen leunen naar het rad en geven de foto ook een artistieker tintje. De foto wordt zoveel mooier door nabewerking. De wolken worden door het contrast veel dramatischer.

Soms is een zwart/wit foto ook krachtiger als de kleurenversie. Je kan ook kiezen om je foto in JPG te maken met een zwart/wit preset maar het is veel beter om de RAW foto nadien te bewerken.

Als je niet op een gekalibreerd scherm werkt, weet je niet of de kleuren die je ziet correct zijn. Daarom is het essentieel om je scherm regelmatig te kalibreren met een kalibratietoestel. Het kalibreren van een scherm is eenvoudig: je plaatst het toestel op het scherm, en de software doet de rest. Het proces kan enkele minuten duren.

De software toont verschillende kleuren op het scherm, die door het kalibratietoestel worden gemeten (zoals versneld weergegeven in het beeld hieronder). Op basis van deze metingen worden eventuele kleurafwijkingen vervolgens gecorrigeerd.

Conclusie:

Het is onmogelijk om alle aspecten van beeldbewerking in één keer te behandelen. Beeldbewerking, net als fotografie, is een vaardigheid die je moet leren en ontwikkelen. Het gaat niet alleen om het beheersen van de software, maar ook om het ontwikkelen van een oog voor wat er in een foto verbeterd kan worden.

Beelden kunnen aanzienlijk verbeteren door een “correcte” beeldbewerking, maar ze kunnen ook veel minder aantrekkelijk worden door foutieve bewerkingen.

De beelden die je dagelijks ziet in reclamecampagnes zijn vaak bewerkt, soms door de fotograaf zelf en soms door een specialist. De mate van bewerking varieert afhankelijk van het product. Voor huidproducten wordt de huid vaak perfect geretoucheerd, terwijl voor haarproducten de glans van het haar wordt geoptimaliseerd. Heb je ooit opgemerkt dat een hamburger op foto er vaak veel aantrekkelijker uitziet dan degene die je daadwerkelijk eet? Ook kleine defecten, zoals imperfecties aan schoenen tijdens het productieproces, worden zorgvuldig weggewerkt. Een sportschoen zal altijd op affiche perfecter zijn als het afgewerkte product.

Het spreekt voor zich dat foto’s voor reclamedoeleinden tot de perfectie bewerkt dienen te worden in contrast met een reportagefoto waar vooral de inhoud van het beeld primeert en ook geen “uitgebreide” bewerking mag op toegepast worden om de authenticiteit te waarborgen. Algemene helderheid, contrast, scherpte maar ook lokale helderheidsaanpassingen kunnen dan weer wel om de aandacht van de kijker te leiden naar een deel van de foto.

Als je als hobbyfotograaf foto’s van je kinderen maakt, volstaat meestal een eenvoudige bewerking zoals het aanpassen van contrast, de algemene helderheid, het tegenhouden en doordrukken van bepaalde delen, en het verbeteren van de scherpte.

Het maakt niet uit welk programma je gebruikt; de beste software is degene die je goed beheerst al hebben sommige programma’s hun beperkingen. Photoshop blijft tot op heden het krachtigste programma, maar het heeft wel een steile leercurve.

Het gebruik van AI software zal in de nabije toekomst enkel gaan toenemen.

Een veelgemaakte fout van beginnende fotografen is dat ze vaak overdrijven met de nabewerking zoals het oogwit te “wit” maken.