Ansel Adams Zone Systeem
Het zone-systeem, ontwikkeld door Ansel Adams in samenwerking met Fred Archer in de jaren 1930, is een fotografische techniek die bedoeld is om de belichting en het contrast van een beeld nauwkeurig te controleren. Dit systeem werd oorspronkelijk ontworpen voor zwart-witfotografie, maar de principes kunnen ook worden toegepast in kleurenfotografie en zelfs in digitale beeldbewerking.
Wat is het Zone-systeem?
Het zone-systeem verdeelt een afbeelding in 11 zones (soms wordt ook een 10 zone systeem gebruikt), genummerd van 0 tot 10, waarbij elke zone overeenkomt met een specifiek grijswaardenniveau, van volledig zwart (zone 0) tot volledig wit (zone 10). Elke zone vertegenwoordigt een verschil van één stop in belichting. Het doel van het systeem is om de fotograaf in staat te stellen een scène zo vast te leggen dat het volledige scala aan toonwaarden wordt benut, met de mogelijkheid om specifieke delen van de scène te belichten en af te drukken zoals gewenst.
De Zones in Detail
Zone 0: Volledig zwart zonder detail. Dit wordt gebruikt voor schaduwen zonder enige textuur of detail.
Zone 1: Zeer donkere tonen, net boven volledig zwart, met minimale details.
Zone 2: Donkere schaduwen met enige textuur en detail.
Zone 3: Gematigde schaduwen, met duidelijke textuur en detail.
Zone 4: Donkere middentonen, met veel detail.
Zone 5: Neutraal grijs of midden grijs, dit is de zone waarin de gemiddelde belichting wordt vastgelegd.
Zone 6: Lichte middentonen, met goede detaillering.
Zone 7: Hoge lichten met veel detail.
Zone 8: Zeer lichte tonen, met subtiele details.
Zone 9: Bijna wit, met slechts een klein beetje textuur en detail.
Zone 10: Volledig wit zonder enig detail, gebruikt voor de felste lichten in de scène.
Een camera zet kleuren om naar grijswaarden. De reden hiervoor is dat de lichtmeter de helderheid (luminantie) van een scène meet, niet de kleur. Luminantie is de totale hoeveelheid licht die door een scène wordt gereflecteerd, en kleur wordt hierbij buiten beschouwing gelaten.
Wanneer je de kleur van de huid omzet naar grijswaarden, valt deze meestal binnen zone 5 of 6 in het Ansel Adams Zone System, afhankelijk van het type huidskleur.
Zone 5 (midden grijs) wordt vaak beschouwd als de gemiddelde toon in een scène, en voor een gemiddelde huidskleur (zoals licht getinte of blanke huid) zou de huid hier vallen. Dit is de "normale" belichtingswaarde waarbij de huid goed gedefinieerd is zonder over- of onderbelichting.
Zone 6 is iets lichter dan midden grijs en wordt vaak gebruikt voor lichtere huidskleuren. Hier krijg je wat meer helderheid zonder dat de huid te licht wordt weergegeven.
Voor donkere huidskleuren zou de huid mogelijk iets lager kunnen vallen, richting zone 4, terwijl zeer lichte huidkleuren soms meer richting zone 7 kunnen vallen.
Het Zone System helpt fotografen bij het nauwkeurig bepalen van belichting en toonwaarden, en huidtinten passen over het algemeen binnen zones 5 tot 6 voor gemiddelde belichtingen.
<— Onbewerkte RAW foto.
Als je het aantal helderheidswaarden van 0 tot 255 verdeelt over 11 zones (inclusief 0), dan kun je elke zone een bereik geven van ongeveer 23,18 helderheidswaarden (255 gedeeld door 11)
Dit betekent dat elke zone ongeveer 23 helderheidswaarden beslaat.
Dus 23,18 x 11 = 255 omdat we de helderheidswaarden netjes verdelen over 11 zones (inclusief zwart en wit).
Als we de helderheid van het gezicht uitlezen dan lezen we een waarde af van 136.
Zone 5 ligt rond de helderheidswaarde van 128 (midden grijs), en een waarde van 136 ligt dan net binnen zone 5.
De huid is is dus correct belicht.
Nergens op de foto zijn er onderbelichte of overbelichte delen. Door gebruik te maken van een flitser kunnen we de belichting mooi in harmonie brengen.
Veel fotografen gebruiken een spotmeting op de huid, omdat de gemiddelde huidtint vaak rond zone 5 valt, wat overeenkomt met midden grijs (ook wel 18% grijs genoemd).
1. Middengrijs (Zone 5)
- Middengrijs in het Zone System komt overeen met zone 5 en vertegenwoordigt een toon die halverwege tussen puur zwart en puur wit ligt. Dit is het referentiepunt voor veel camera's en lichtmeters. De camera's lichtmeter probeert de scène gemiddeld te belichten als midden grijs.
- De gemiddelde huidskleur valt meestal in deze zone, wat het voor fotografen handig maakt om de belichting via spotmeting op de huid te meten, aangezien de camera probeert de huid als midden grijs te interpreteren.
2. Lichtmeting en 18% reflectie
- Een camera's lichtmeter is gekalibreerd om te werken met een referentie van 18% gereflecteerd licht, wat betekent dat de camera ervan uitgaat dat het gemiddelde licht dat van een scène wordt gereflecteerd 18% van het invallende licht is. Dit komt overeen met de reflectiviteit van een kaart met 18% grijs, wat in de praktijk midden grijs betekent.
- De rest van het licht (de overige 82%) wordt door oppervlakken geabsorbeerd of doorgelaten, afhankelijk van hun kleur en materiaal.
3. Spotmeting op de huid
- Door de camera op de huid te richten en een spotmeting uit te voeren, zorg je ervoor dat de camera de huid probeert te belichten alsof het midden grijs is (zone 5). Dit is vaak een goede richtlijn, omdat het zorgt voor een correcte belichting van de huid in veel situaties. Als de huidskleur lichter of donkerder is, moet de fotograaf soms de belichting aanpassen om te voorkomen dat het gezicht te licht (overbelicht) of te donker (onderbelicht) wordt.
Zebra’s in camera’s zoals Sony:
Camera's waaronder die van Sony, bieden de optie bieden om zebra's te activeren, zowel in foto- als videomodus. Zebra’s zijn een visueel hulpmiddel dat met diagonale strepen aangeeft wanneer een bepaalde helderheid in het beeld een door de gebruiker ingestelde drempel overschrijdt. Dit is handig om te controleren of de huid correct belicht is, vooral bij het werken met natuurlijk licht.
De zebra's worden voornamelijk gebruikt om overbelichting te detecteren, zodat je kunt zien welke delen van het beeld mogelijk detail verliezen. Je kunt zelf instellen bij welk helderheidsniveau de strepen zichtbaar worden, wat flexibiliteit biedt bij verschillende belichtingsniveaus.
Histogram uitlezen:
Bij een 8-bit histogram is de laagste waarde 0 (puur zwart), en de hoogste waarde 255 (puur wit). 128 is midden grijs.
Dit histogram helpt je om te zien hoe het licht verdeeld is over het beeld, maar het geeft geen direct detail over de huidtinten. Dat is waar de zebra's specifiek nuttig voor zijn.
Zebra’s en IRE waarden:
Het IRE-systeem (Institute of Radio Engineers) heeft een schaal van 0 tot 100, waarbij 0 IRE puur zwart is en 100 IRE puur wit.
Midden grijs ligt echter rond 40-50 IRE, niet precies op 50, afhankelijk van de meetstandaard en de camera. Het instellen van zebra’s voor de huid rond 60-65 IRE is wordt over het algemeen toegepast. Dit komt overeen met een goed belichte huid, omdat de huidtinten vaak wat lichter zijn dan midden grijs (zie bovenstaande tabel).
Het instellen van de zebra’s rond 60-65 IRE is ook logisch, omdat je wilt voorkomen dat de hooglichten in de huid overbelicht raken. Als je zebra’s instelt op 50 IRE, kan de huid te donker worden weergegeven, wat zou leiden tot onderbelichting.
Zebra’s op 60-65 IRE geven een indicatie dat de huid op een juiste manier belicht is, zonder overbelichting in de hooglichten.
Dit systeem is vooral nuttig omdat je nauwkeurige controle hebt over hoe de helderheid van de huid wordt weergegeven, vooral bij natuurlijke lichtomstandigheden.
Tijdens het maken van deze foto willen we weten wanneer de lucht overbelicht is. In het beeld aan de linkerkant zijn de zebra's ingesteld op een ondergrens van 109. Hoewel dit vreemd kan klinken, aangezien de IRE-schaal van 0 tot 100 loopt, is dit correct omdat we in RAW fotograferen. Bij Sony is 109 ingesteld om aan te geven dat je veilig kunt overbelichten in RAW, aangezien het extra dynamisch bereik toelaat. Wanneer de zebra's zichtbaar worden, betekent dit dat die delen van het beeld geen detail meer bevatten en puur wit zijn.
Conclusie:
Ondanks dat het Ansel Adams Zone systeem bijna 100 jaar geleden is ontwikkeld is het nog steeds de standaard hoe camera’s (en lichtmeters) licht meten. Zonder ijking zou dit niet mogelijk zijn.